z dnia 25 lutego 2025 r. (*1)
Odesłanie prejudycjalne – Jurysdykcja i wykonywanie orzeczeń sądowych w sprawach cywilnych i handlowych – Rozporządzenie (UE) nr 1215/2012 – Artykuł 4 ust. 1 – Jurysdykcja ogólna – Artykuł 24 pkt 4 – Jurysdykcja wyłączna – Jurysdykcja w dziedzinie rejestracji lub ważności patentów – Powództwo o stwierdzenie naruszenia – Patent europejski zatwierdzony w państwach członkowskich i w państwie trzecim – Zakwestionowanie ważności patentu w drodze zarzutu – Jurysdykcja międzynarodowa sądu, do którego wniesiono powództwo o stwierdzenie naruszenia
W sprawie C‑339/22
mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Svea hovrätt, Patent- och marknadsöverdomstolen (sąd apelacyjny z siedzibą w Sztokholmie, jako sąd apelacyjny ds. własności przemysłowej i działalności gospodarczej, Szwecja) postanowieniem z dnia 24 maja 2022 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 24 maja 2022 r., w postępowaniu:
BSH Hausgeräte GmbH
przeciwko
Electrolux AB,
TRYBUNAŁ (wielka izba),
w składzie: K. Lenaerts, prezes, T. von Danwitz, wiceprezes, K. Jürimäe, C. Lycourgos, I. Jarukaitis, M.L. Arastey Sahún, S. Rodin, A. Kumin, N. Jääskinen i M. Gavalec, prezesi izb, E. Regan, Z. Csehi i O. Spineanu-Matei (sprawozdawczyni), sędziowie,
rzecznik generalny: N. Emiliou,
sekretarz: M. Siekierzyńska, administratorka,
uwzględniając pisemny etap postępowania i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 22 czerwca 2023 r.,
rozważywszy uwagi, które przedstawili:
po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 22 lutego 2024 r.,
uwzględniając postanowienie z dnia 16 kwietnia 2024 r. o otwarciu procedury ustnej na nowo oraz po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 14 maja 2024 r.,
rozważywszy uwagi, które przedstawili:
po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 5 września 2024 r.,
wydaje następujący
1Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 24 pkt 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1215/2012 z dnia 12 grudnia 2012 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych ( Dz.U. 2012, L 351, s. 1 , zwanego dalej „rozporządzeniem Bruksela I bis”).
2Wniosek ten został złożony w ramach sporu między BSH Hausgeräte GmbH (zwaną dalej „BSH”), spółką prawa niemieckiego, a Electrolux AB, spółką prawa szwedzkiego, dotyczącego naruszenia patentu europejskiego.
3Motywy 13, 15 i 34 rozporządzenia Bruksela I bis stanowią:
„(13)
Musi istnieć związek między postępowaniami, do których ma zastosowanie niniejsze rozporządzenie, a terytorium państw członkowskich. W związku z tym wspólne przepisy o jurysdykcji powinny co do zasady znajdować zastosowanie wtedy, gdy pozwany ma miejsce zamieszkania na terytorium jednego z państw członkowskich.
[…]
[…]
4Rozdział II tego rozporządzenia, zatytułowany „Jurysdykcja”, obejmuje dziesięć sekcji. Artykuł 4 tego rozporządzenia, zawarty w sekcji 1 tego rozdziału II, zatytułowanej „Przepisy ogólne”, w ust. 1 stanowi:
„Z zastrzeżeniem przepisów niniejszego rozporządzenia osoby mające miejsce zamieszkania na terytorium państwa członkowskiego mogą być pozywane, niezależnie od ich obywatelstwa, przed sądy tego państwa członkowskiego”.
5Zgodnie z art. 24 wspomnianego rozporządzenia, należącym do sekcji 6 rozdziału II, zatytułowanej „Jurysdykcja wyłączna”:
„Niezależnie od miejsca zamieszkania stron jurysdykcję wyłączną mają następujące sądy państwa członkowskiego:
[…]
Nie naruszając jurysdykcji Europejskiego Urzędu Patentowego [(EUP)] zgodnie z Konwencją o udzielaniu patentów europejskich, podpisaną w Monachium dnia 5 października 1973 r., sądy każdego państwa członkowskiego mają jurysdykcję wyłączną w postępowaniach dotyczących rejestracji lub ważności europejskiego patentu udzielonego w stosunku do tego państwa członkowskiego;
[…]”.
6Artykuł 27 tego rozporządzenia, należący do sekcji 8 rozdziału II, zatytułowanej „Badanie jurysdykcji i dopuszczalności postępowania”, stanowi:
„Sąd państwa członkowskiego stwierdza z urzędu brak swej jurysdykcji, jeżeli wystąpiono do niego o rozpoznanie sprawy należącej na mocy art. 24 do wyłącznej jurysdykcji sądów innego państwa członkowskiego”.
7W sekcji 9 tego rozdziału, zatytułowanej „Zawisłość sprawy – sprawy wiążące się ze sobą”, art. 33 i 34 rozporządzenia Bruksela I bis określają warunki, na jakich sąd państwa członkowskiego może zawiesić postępowanie, a nawet zakończyć toczące się przed nim postępowanie, lub przeciwnie, kontynuować to postępowanie, jeżeli jego jurysdykcja opiera się w szczególności na art. 4 tego rozporządzenia, a postępowanie toczy się przed sądem państwa trzeciego w chwili wszczęcia postępowania przed tym sądem państwa członkowskiego, odpowiednio, rozpatruje on powództwo między tymi samymi stronami mające ten sam przedmiot i tę samą podstawę co powództwo wytoczone przed sądem państwa trzeciego lub powództwo powiązane z powództwem wniesionym przed sąd państwa trzeciego.
8Artykuł 63 ust. 1 wspomnianego rozporządzenia, znajdujący się w jego rozdziale V, zatytułowanym „Przepisy ogólne”, stanowi, że do celów stosowania tego rozporządzenia przez miejsce zamieszkania w przypadku spółek i osób prawnych rozumie się miejsce, w którym znajduje się ich statutowa siedziba, ich główny organ zarządzający lub ich główne przedsiębiorstwo.
9Artykuł 73 rozporządzenia Bruksela I bis, który stanowi część jego rozdziału VII, zatytułowanego „Stosunek do innych aktów prawnych”, stanowi:
„1. Niniejsze rozporządzenie nie wpływa na stosowanie konwencji [o jurysdykcji i uznawaniu oraz wykonywaniu orzeczeń sądowych w sprawach cywilnych i handlowych, podpisanej w Lugano w dniu 30 października 2007 r. ( Dz.U. 2007, L 339, s. 3 , zwanej dalej »konwencją z Lugano«)].
2Niniejsze rozporządzenie nie wpływa na stosowanie [Konwencji o uznawaniu i wykonywaniu zagranicznych orzeczeń arbitrażowych, sporządzonej w Nowym Jorku dnia 10 czerwca 1958 r.].
3Niniejsze rozporządzenie nie wpływa na stosowanie dwustronnych konwencji i umów zawartych między państwem trzecim a państwem członkowskim przed dniem wejścia w życie rozporządzenia [Bruksela I] i dotyczących spraw uregulowanych niniejszym rozporządzeniem”.
10Paragraf 61 akapit drugi patentlagen (1967:837) [ustawy o patentach (1967:837), zwanej dalej „ustawą o patentach”] stanowi:
„Jeżeli wytoczono powództwo o stwierdzenie naruszenia patentu, a osoba, przeciwko której zostało ono wytoczone, podnosi zarzut nieważności patentu, kwestia jego nieważności może zostać rozpatrzona dopiero po wytoczeniu powództwa o stwierdzenie nieważności. Sąd zobowiązuje stronę powołującą się na nieważność patentu do wytoczenia tego powództwa w określonym terminie”.
11BSH jest właścicielem patentu europejskiego EP 1434512, który chroni wynalazek w dziedzinie odkurzaczy. Patent ten został zatwierdzony w Niemczech, Grecji, Hiszpanii, Francji, we Włoszech, w Niderlandach, Austrii, Szwecji, Zjednoczonym Królestwie i Turcji, co doprowadziło do udzielenia patentów krajowych w tych państwach.
12W dniu 3 lutego 2020 r. BSH wniósł do Patent- och marknadsdomstolen (sądu ds. własności przemysłowej i działalności gospodarczej, Szwecja) powództwo przeciwko Electroluxowi o naruszenie wszystkich krajowych części wspomnianego patentu europejskiego. BSH wniósł w szczególności o nakazanie Electroluxowi zaprzestania korzystania z opatentowanego wynalazku we wszystkich państwach, w których ten sam patent europejski został zatwierdzony, i o zasądzenie od Electroluxu godziwego wynagrodzenia, a także odszkodowania za podnoszone niezgodne z prawem używanie tego wynalazku.
13Electrolux wniósł o oddalenie tych żądań. Podniósł on ponadto niedopuszczalność żądań dotyczących naruszeń krajowych części patentu EP 1434512 innych niż część szwedzka (zwanych dalej „patentami zagranicznymi”).
14W tym względzie Electrolux podniósł, że patenty zagraniczne są nieważne, a sądy szwedzkie nie mają jurysdykcji do orzekania w przedmiocie ich naruszenia. Zdaniem Electroluxa powództwo o stwierdzenie naruszenia należy uznać za spór, którego „przedmiotem jest […] ważność patentów”, w rozumieniu art. 24 pkt 4 rozporządzenia Bruksela I bis, ponieważ jest on nierozerwalnie związany z kwestią dotyczącą ważności rozpatrywanych patentów. W związku z tym na mocy tego przepisu sądy państw członkowskich, w których patenty zagraniczne zostały zatwierdzone, mają jurysdykcję do rozpoznania żądań BSH dotyczących naruszenia tych patentów krajowych. Wynika z tego, że sąd szwedzki, do którego wniesiono sprawę, nie ma jurysdykcji do orzekania w przedmiocie naruszenia wspomnianych patentów.
15Ponadto zdaniem Electroluxa art. 61 akapit drugi ustawy o patentach, który przewiduje, że kwestię ważności patentu należy rozpatrywać w ramach postępowania odrębnego od postępowania w sprawie powództwa o naruszenie tego patentu, dotyczy wyłącznie patentów szwedzkich. Ponieważ prawo szwedzkie ma zastosowanie wyłącznie do patentów szwedzkich, sąd szwedzki nie może, na podstawie tego przepisu, rozpoznawać sporu, w którym pozwany podnosi zarzut – w ramach rozpatrywania powództwa o stwierdzenie naruszenia patentu – nieważności patentu udzielonego przez państwo inne niż Królestwo Szwecji. Wynika z tego, że BSH będzie musiał wytoczyć powództwa o stwierdzenie naruszenia patentów zagranicznych w państwach, w których zostały one zatwierdzone.
16Orzeczeniem z dnia 21 grudnia 2020 r. Patent- och marknadsdomstolen (sąd ds. własności przemysłowej i działalności gospodarczej) stwierdził, na podstawie art. 24 pkt 4 i art. 27 rozporządzenia Bruksela I bis, brak swojej jurysdykcji do rozpoznania wytoczonego przez BSH powództwa o stwierdzenie naruszenia patentów zatwierdzonych w państwach członkowskich innych niż Królestwo Szwecji. Sąd ten stwierdził również brak swojej jurysdykcji do rozpoznania powództwa o naruszenie patentu zatwierdzonego w Turcji (zwanego dalej „patentem tureckim”) ze względu na to, że ów art. 24 pkt 4 jest wyrazem zasady jurysdykcji uznanej na szczeblu międzynarodowym.
17BSH wniósł apelację od tego orzeczenia do Svea hovrätt, Patent- och marknadsöverdomstolen (sądu apelacyjnego z siedzibą w Sztokholmie, jako sądu apelacyjnego ds. własności przemysłowej i działalności gospodarczej, Szwecja), który jest sądem odsyłającym. BSH podniósł, że art. 24 pkt 4 rozporządzenia Bruksela I bis nie ma zastosowania do „czystych” powództw o stwierdzenie naruszenia patentu, w związku z czym sąd, do którego wniesiono powództwo na podstawie art. 4 ust. 1 rozporządzenia Bruksela I bis, może rozpoznać powództwo o stwierdzenie naruszenia patentu zagranicznego, nawet jeśli nie ma jurysdykcji do rozpoznania powództwa o stwierdzenie nieważności tego patentu. Ponadto zdaniem tej strony w postępowaniu głównym Patent- och marknadsdomstolen (sąd ds. własności przemysłowej i działalności gospodarczej) mógł rozpoznać powództwo o stwierdzenie naruszenia patentu zagranicznego, który nie został udzielony lub zatwierdzony w państwie członkowskim, takiego jak w niniejszym przypadku patent turecki, ze względu na jurysdykcję międzynarodową wynikającą z art. 4 ust. 1 tego rozporządzenia. Wynika z tego, że sąd ten miał jurysdykcję do rozpoznania powództwa o stwierdzenie naruszenia w całości, nawet w odniesieniu do tego patentu tureckiego. Zasada przewidująca, że jurysdykcję ma państwo, na którego terytorium pozwany ma miejsce zamieszkania, jest bowiem uznaną zasadą prawa międzynarodowego.
18Przed sądem odsyłającym Electrolux przypomniał zasadniczo swoje stanowisko przedstawione przed Patent- och marknadsdomstolen (sądem ds. własności przemysłowej i działalności gospodarczej), podnosząc, że art. 24 pkt 4 rozporządzenia Bruksela I bis ma zastosowanie do postępowań o stwierdzenie naruszenia, w ramach których podniesiono nieważność rozpatrywanego patentu jako środek obrony. Sądy szwedzkie nie mają jurysdykcji do prowadzenia postępowania sądowego, w jego całości, ponieważ kwestie naruszenia patentu i jego ważności nie mogą być rozdzielone.
19Sąd odsyłający powziął wątpliwości co do jurysdykcji sądów szwedzkich. Sąd ten dąży do ustalenia przede wszystkim, czy art. 24 pkt 4 rozporządzenia Bruksela I bis należy interpretować w ten sposób, że wyrażenie „w sprawach, których przedmiotem jest rejestracja lub ważność patentów, […] niezależnie od tego, czy dana kwestia została podniesiona w pozwie czy też w drodze zarzutu procesowego”, obejmuje również powództwo o stwierdzenie naruszenia patentu, gdy pozwany podniósł, w drodze zarzutu, nieważność tego patentu. Przepis ten można interpretować w ten sposób, że sprawia on, iż sąd krajowy nie ma jurysdykcji do rozpoznania powództwa o stwierdzenie naruszenia wszystkich krajowych części patentu europejskiego innych niż część zatwierdzona w państwie członkowskim tego sądu, gdy pozwany podniósł, w ramach tego powództwa, zarzut nieważności tych części krajowych. Jedno postępowanie przed jednym sądem ograniczyłoby ryzyko wydania sprzecznych orzeczeń, lecz taka wykładnia zobowiązywałaby powoda do ponownego wniesienia powództw o stwierdzenie naruszenia w innych państwach członkowskich.
20Sąd odsyłający wyjaśnia, że inną możliwą wykładnią byłoby uznanie, iż sąd krajowy rozpatrujący powództwo o stwierdzenie naruszenia patentu, w ramach którego pozwany podnosi zarzut nieważności patentów zagranicznych, nie miałby jurysdykcji jedynie do rozpoznania tego zarzutu i mógłby, w związku z tym, orzec w przedmiocie tego powództwa o stwierdzenie naruszenia. Taką wykładnię potwierdza w szczególności konieczność dokonania wykładni art. 24 pkt 4 rozporządzenia Bruksela I bis w sposób zawężający, jako wyjątku od zasady ogólnej ustanowionej w art. 4 ust. 1 tego rozporządzenia, a także jego cel polegający na zastrzeżeniu sporów dotyczących ważności patentów dla sądów państwa rejestracji.
21Następnie, na wypadek gdyby art. 24 pkt 4 rozporządzenia Bruksela I bis należało interpretować w ten sposób, że w przypadku gdy zarzut nieważności został podniesiony w ramach postępowania dotyczącego powództwa o stwierdzenie naruszenia patentu, powództwo to należy do jurysdykcji wyłącznej przewidzianej w tym przepisie, sąd odsyłający dąży do ustalenia, czy taka wykładnia może zostać wyłączona przez przepis krajowy, taki jak art. 61 akapit drugi ustawy o patentach, w którym zobowiązano pozwanego do wniesienia odrębnego powództwa o stwierdzenie nieważności wspomnianego patentu.
22Wreszcie sąd odsyłający dąży do ustalenia, czy okoliczność, że patent europejski będący przedmiotem postępowania głównego został zatwierdzony w państwie trzecim, ma jakiekolwiek znaczenie dla jego jurysdykcji. Zdaniem tego sądu nie jest jasne, czy art. 24 pkt 4 rozporządzenia Bruksela I bis ma zastosowanie do sądów państwa trzeciego, w tym przypadku Republiki Turcji, podczas gdy art. 33 i 34 tego rozporządzenia dotyczą takich sądów. W tym kontekście sąd odsyłający wskazuje, że z wyroku z dnia 1 marca 2005 r., Owusu ( C‑281/02 , EU:C:2005:120 , pkt 26 , 35 ) mogłoby wynikać, że art. 4 rozporządzenia Bruksela I bis ma zastosowanie również do sądów państw trzecich.
23W tych okolicznościach Svea hovrätt Patent- och marknadsöverdomstolen (sąd apelacyjny z siedzibą w Sztokholmie, jako sąd apelacyjny ds. własności przemysłowej i działalności gospodarczej) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:
„1)
Czy art. 24 pkt 4 [rozporządzenia Bruksela I bis] należy interpretować w ten sposób, że wyrażenie »w sprawach, których przedmiotem jest rejestracja lub ważność patentów […] niezależnie od tego, czy dana kwestia została podniesiona w pozwie czy też w drodze zarzutu procesowego« oznacza, iż sąd krajowy, który na podstawie art. 4 ust. 1 owego rozporządzenia stwierdził, że ma jurysdykcję do rozpatrzenia sporu dotyczącego naruszenia patentu, przestaje mieć jurysdykcję do rozpatrzenia kwestii naruszenia, jeżeli w drodze zarzutu procesowego podniesiono nieważność tego patentu, czy też przepis ten należy interpretować w ten sposób, że sąd krajowy nie ma jurysdykcji jedynie w odniesieniu do rozpatrzenia tego zarzutu nieważności?
24Poprzez pytania pierwsze i drugie, które należy rozpatrzyć łącznie, sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 24 pkt 4 rozporządzenia Bruksela I bis należy interpretować w ten sposób, że sąd państwa członkowskiego miejsca zamieszkania pozwanego, do którego to sądu na podstawie art. 4 ust. 1 tego rozporządzenia wniesiono powództwo o stwierdzenie naruszenia patentu udzielonego w innym państwie członkowskim, ma nadal jurysdykcję do rozpoznania tego powództwa, gdy w jego ramach pozwany ten kwestionuje, w drodze zarzutu, ważność tego patentu.
25Sąd odsyłający dąży również do ustalenia, czy okoliczność, że krajowy przepis proceduralny nakłada na wspomnianego pozwanego obowiązek wniesienia odrębnego powództwa o stwierdzenie nieważności wspomnianego patentu, ma jakikolwiek wpływ na odpowiedź, jakiej należy udzielić na to pytanie.
26W tym ostatnim względzie należy na wstępie zauważyć, że taki przepis krajowy nie może mieć wpływu na wykładnię art. 24 pkt 4 rozporządzenia Bruksela I bis. Przepis ten nie zawiera bowiem żadnego odesłania do prawa państw członkowskich, w związku z czym zawarte w nim wyrażenia należy uznać za autonomiczne pojęcia prawa Unii, które należy interpretować w sposób jednolity we wszystkich państwach członkowskich, niezależnie od przepisu lub procedury krajowej w tym względzie (zob. podobnie wyrok z dnia 8 września 2022 r., IRnova, C‑399/21 , EU:C:2022:648 , pkt 38 i przytoczone tam orzecznictwo).
27Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem przy dokonywaniu wykładni przepisu prawa Unii należy brać pod uwagę nie tylko jego brzmienie, lecz także kontekst, w jakim został umieszczony, oraz cele regulacji, której część stanowi (zob. podobnie wyrok z dnia 7 kwietnia 2022 r., Berlin Chemie A. Menarini, C‑333/20 , EU:C:2022:291 , pkt 34 i przytoczone tam orzecznictwo).
28W szczególnym kontekście wykładni rozporządzenia Bruksela I bis należy ponadto, zgodnie z motywem 34 tego rozporządzenia, zapewnić ciągłość wykładni przepisów, które zastąpiły przepisy, które można uznać za „równoważne” w poprzednich uregulowaniach, takich jak art. 16 pkt 4 konwencji brukselskiej i art. 22 pkt 4 rozporządzenia Bruksela I, które zostały zastąpione przez art. 24 pkt 4 rozporządzenia Bruksela I bis (zob. podobnie wyrok z dnia 8 września 2022 r., IRnova, C‑399/21 , EU:C:2022:648 , pkt 29 , 37 ).
29Zgodnie z art. 4 ust. 1 rozporządzenia Bruksela I bis osoby mające miejsce zamieszkania na terytorium państwa członkowskiego mogą być pozywane przed sądy tego państwa członkowskiego. W art. 63 ust. 1 tego rozporządzenia uściślono, że przez miejsce zamieszkania w przypadku spółek i osób prawnych rozumie się miejsce, w którym znajduje się ich statutowa siedziba, ich główny organ zarządzający lub główne przedsiębiorstwo.
30Jednakże ta zasada jurysdykcji sądów państwa członkowskiego miejsca zamieszkania pozwanego jest przewidziana we wspomnianym art. 4 ust. 1 „[z] zastrzeżeniem” pozostałych przepisów rozporządzenia Bruksela I bis. O ile bowiem ta reguła jurysdykcyjna stanowi, zgodnie z motywem 15 tego rozporządzenia, regułę ogólną, o tyle we wspomnianym rozporządzeniu przewidziano pewną liczbę wyjątków. Wśród nich w art. 24 tego rozporządzenia przewidziano jurysdykcję wyłączną sądów określonego państwa członkowskiego w odniesieniu do niektórych spraw, o których mowa w tym artykule, „[n]iezależnie od miejsca zamieszkania stron”.
31Co się tyczy w szczególności patentów, zgodnie z brzmieniem art. 24 pkt 4 akapit pierwszy rozporządzenia Bruksela I bis jurysdykcję wyłączną mają „w sprawach, których przedmiotem jest rejestracja lub ważność patentów, […] niezależnie od tego, czy dana kwestia została podniesiona w pozwie czy też w drodze zarzutu procesowego – sądy państwa członkowskiego, na którego terytorium wystąpiono […] o rejestrację [patentu] albo nastąpił[a] […] rejestracja, albo na podstawie aktu prawa unijnego lub umowy międzynarodowej uznaje się, że […] rejestracja nastąpił[a]” (zwanego dalej „państwem członkowskim, w którym patent został udzielony”).
32Zgodnie z art. 24 pkt 4 akapit drugi sądy każdego państwa członkowskiego mają jurysdykcję wyłączną w postępowaniach dotyczących rejestracji lub ważności patentu europejskiego udzielonego w stosunku do tego państwa członkowskiego.
33I tak, zgodnie z art. 24 pkt 4 akapit drugi rozporządzenia Bruksela I bis patent europejski udzielony przez Europejski Urząd Patentowy (EPO) zgodnie z procedurą przewidzianą w tym względzie w Konwencji o udzielaniu patentów europejskich, podpisanej w Monachium dnia 5 października 1973 r., która została następnie zatwierdzona w państwie członkowskim, podlega tym samym zasadom ustalania jurysdykcji w zakresie ważności co patent krajowy.
34Ponadto z brzmienia art. 24 pkt 4 akapit pierwszy tego rozporządzenia, przypomnianego w pkt 31 niniejszego wyroku, jasno wynika, że jeśli chodzi o jurysdykcję wyłączną sądów danego państwa członkowskiego, nie ma znaczenia, czy kwestia rejestracji lub ważności patentu została podniesiona w pozwie czy też w drodze zarzutu procesowego.
35W konsekwencji na podstawie wspomnianego art. 24 pkt 4 sądy państwa członkowskiego, w którym udzielono patentu, mają wyłączną jurysdykcję do rozpoznawania sporu dotyczącego rejestracji lub ważności tego patentu, niezależnie od tego, czy spór ten został wszczęty w następstwie powództwa czy też w następstwie podniesienia zarzutu procesowego jako środka obrony w ramach powództwa o stwierdzenie naruszenia przed sądem innego państwa członkowskiego.
36Ta wyłączna jurysdykcja sądów państwa członkowskiego, w którym udzielono patentu, w sporach dotyczących rejestracji lub ważności tego patentu jest uzasadniona zarówno okolicznością, że udzielenie patentów wymaga interwencji administracji krajowej, jak i okolicznością, że sądy te są najlepiej umiejscowione do rozpoznania spraw, w których sam spór dotyczy ważności patentu lub istnienia zgłoszenia lub rejestracji. Sądy państwa członkowskiego, w którym prowadzone są rejestry, mogą bowiem orzekać na podstawie przepisów prawa krajowego o ważności patentów udzielonych w tym państwie. Ta troska o zapewnienie należytego sprawowania wymiaru sprawiedliwości jest tym bardziej istotna w przypadku patentów, że z uwagi na specyfikę materii szereg państw członkowskich przewidziało szczególny system ochrony sądowej, zastrzegając rozpatrywanie tego rodzaju sporów dla sądów wyspecjalizowanych (zob. podobnie wyrok z dnia 13 lipca 2006 r., GAT, C‑4/03 , EU:C:2006:457 , pkt 22 , 23 ).
37Wynika z tego, że w przypadku gdy do sądu państwa członkowskiego miejsca zamieszkania pozwanego wniesiono, na podstawie art. 4 ust. 1 rozporządzenia Bruksela I bis, powództwo o stwierdzenie naruszenia patentu wydanego przez inne państwo członkowskie, w ramach którego strona pozwana kwestionuje, w drodze zarzutu, ważność tego patentu, sąd ten nie może stwierdzić, w trybie incydentalnym, nieważności wspomnianego patentu, lecz powinien stwierdzić brak swojej jurysdykcji, zgodnie z art. 27 tego rozporządzenia, w odniesieniu do kwestii ważności tego patentu, biorąc pod uwagę wyłączną jurysdykcję sądów państwa członkowskiego, w którym został udzielony patent, przewidzianą w art. 24 pkt 4 wspomnianego rozporządzenia (zob., w odniesieniu do art. 16 pkt 4 konwencji brukselskiej, wyrok z dnia 13 lipca 2006 r., GAT, C‑4/03 , EU:C:2006:457 , pkt 26 , 31 ).
38Powstaje jednak pytanie, czy w takiej sytuacji sąd państwa członkowskiego, w którym pozwany ma miejsce zamieszkania, nadal ma jurysdykcję do rozpoznania tego powództwa o naruszenie, czy też powinien stwierdzić brak swojej jurysdykcji w odniesieniu do całego sporu związanego z patentem udzielonym przez inne państwo członkowskie.
39W tym względzie należy zauważyć, że zgodnie z art. 24 pkt 4 rozporządzenia Bruksela I bis ustanowiona w nim zasada jurysdykcji wyłącznej dotyczy wyłącznie sporów, „których przedmiotem jest rejestracja lub ważność patentów”.
40Trybunał wyjaśnił już, że przepis ten nie dotyczy w szczególności powództw o stwierdzenie naruszenia patentu, mimo że badanie takiego powództwa wymaga pogłębionej analizy zakresu ochrony przyznanej przez ten patent w świetle prawa patentowego państwa, na którego terytorium wspomniany patent został udzielony (zob. podobnie wyroki: z dnia 15 listopada 1983 r., Duijnstee, 288/82 , EU:C:1983:326 , pkt 22 , 23 ; a także z dnia 8 września 2022 r., IRnova, C‑399/21 , EU:C:2022:648 , pkt 48 ).
41Wynika z tego, że zasada jurysdykcji wyłącznej ustanowiona w art. 24 pkt 4 rozporządzenia Bruksela I bis dotyczy jedynie tej części sporu, która odnosi się do ważności patentu. W związku z tym sąd państwa członkowskiego miejsca zamieszkania pozwanego, który ma jurysdykcję, na podstawie art. 4 ust. 1 rozporządzenia Bruksela I bis, do rozpoznania powództwa o stwierdzenie naruszenia patentu udzielonego w innym państwie członkowskim, nie traci tej jurysdykcji z tego tylko powodu, że pozwany ten kwestionuje, w drodze zarzutu, ważność tego patentu.
42Wykładnia art. 24 pkt 4 rozporządzenia Bruksela I bis, przyjęta w poprzednim punkcie niniejszego wyroku, znajduje potwierdzenie w systematyce tego rozporządzenia, a także w celach realizowanych zarówno przez to rozporządzenie, jak i przez ten przepis.
43W pierwszej kolejności pojęcie „spraw[y], któr[ej] przedmiotem jest […] ważność patentów” w rozumieniu art. 24 pkt 4 rozporządzenia Bruksela I bis, należy bowiem interpretować w sposób ścisły, ponieważ ustanawia ono jurysdykcję wyłączną, która stanowi wyjątek od ogólnej zasady jurysdykcji sądu miejsca zamieszkania pozwanego, ustanowionej w art. 4 tego rozporządzenia (zob. podobnie wyroki: z dnia 15 listopada 1983 r., Duijnstee, 288/82 , EU:C:1983:326 , pkt 23 ; a także z dnia 8 września 2022 r., IRnova, C‑399/21 , EU:C:2022:648 , pkt 39 i przytoczone tam orzecznictwo).
44Ponadto wykładnia, zgodnie z którą sąd państwa członkowskiego miejsca zamieszkania pozwanego traci jurysdykcję do rozpoznania powództwa o stwierdzenie naruszenia patentu udzielonego w innym państwie członkowskim z tego tylko powodu, że pozwany ten kwestionuje w sposób incydentalny ważność tego patentu, oznaczałaby, jak zauważył w istocie rzecznik generalny w pkt 69 i 70 opinii z dnia 22 lutego 2024 r., że wyjątek przewidziany w art. 24 pkt 4 rozporządzenia Bruksela I bis stałby się regułą w znacznej części sporów patentowych.
45Jak zauważył bowiem Trybunał w pkt 17 wyroku z dnia 13 lipca 2006 r., GAT ( C‑4/03 , EU:C:2006:457 ), kwestia ważności patentu jest bardzo często podnoszona jako środek obrony w ramach powództw o stwierdzenie naruszenia patentów. Stosowanie ogólnej zasady jurysdykcyjnej przewidzianej w art. 4 ust. 1 rozporządzenia Bruksela I bis byłoby zatem ograniczone do sporów, w których taki środek obrony nie został podniesiony, podczas gdy zasada ta jest wyrazem jurysdykcji sądów państwa członkowskiego miejsca zamieszkania pozwanego, która to jurysdykcja, jak wynika z motywu 15 tego rozporządzenia, stanowi zasadę, na której opierają się przepisy jurysdykcyjne zawarte we wspomnianym rozporządzeniu.
46W drugiej kolejności z tego motywu 15 wynika, że rozporządzenie Bruksela I bis ma na celu zagwarantowanie pewności prawa poprzez wysoki stopień przewidywalności przepisów jurysdykcyjnych. Tymczasem taki cel nie mógłby zostać osiągnięty, gdyby przyjąć, że w zależności od wybranej przez pozwanego obrony i, w danym wypadku, w chwili, gdy uzna on to za stosowne, w szczególności w przypadku gdy przepisy proceduralne sądu orzekającego zezwalają na podniesienie takiego środka obrony w każdej fazie postępowania, sąd państwa członkowskiego traciłby swoją jurysdykcję do orzekania w przedmiocie powództwa, które zostało do niego prawidłowo wniesione. Jak bowiem podkreślił rzecznik generalny w pkt 73 i 74 opinii z dnia 22 lutego 2024 r., taka wykładnia art. 24 pkt 4 rozporządzenia Bruksela I bis skutkowałaby tym, że w toku całego postępowania przed tym sądem istniałoby ryzyko, iż sąd ten będzie musiał stwierdzić brak swojej jurysdykcji.
47Ponadto, biorąc pod uwagę, że zgodnie z art. 27 rozporządzenia Bruksela I bis sąd państwa członkowskiego jest zobowiązany stwierdzić brak swojej jurysdykcji ze względu na wyłączną jurysdykcję sądu innego państwa członkowskiego, bez możliwości przekazania sprawy temu ostatniemu, taka wykładnia oznaczałaby, że pozwany – podnosząc zarzut nieważności patentu udzielonego w państwie członkowskim innym niż państwo jego miejsca zamieszkania – może zakończyć postępowanie o stwierdzenie naruszenia wszczęte jednakże prawidłowo przeciwko niemu przed sądem państwa członkowskiego jego miejsca zamieszkania.
48W trzeciej kolejności wykładnia art. 24 pkt 4 rozporządzenia Bruksela I bis przyjęta w pkt 41 niniejszego wyroku w pełni spełnia cel tego przepisu – polegający, jak wskazano w pkt 36 niniejszego wyroku, na zastrzeżeniu sporów, które same dotyczą rejestracji lub ważności patentu, dla sądów państwa członkowskiego, w którym został udzielony ten patent, które ze względu na bliskość materialną i prawną są najlepiej umiejscowione dla rozpoznania tych sporów – nie wykraczając poza to, co jest niezbędne do osiągnięcia tego celu.
49W szczególności, jak zauważył rzecznik generalny w pkt 75 i 77 opinii z dnia 22 lutego 2024 r., wykładnia ta, w przeciwieństwie do wykładni wskazanej w pkt 44 niniejszego wyroku, pozwala właścicielowi patentu europejskiego, który uważa, że patent ten jest przedmiotem naruszenia przez tego samego pozwanego w kilku państwach członkowskich, skoncentrowanie wszystkich jego roszczeń o stwierdzenie naruszenia i uzyskanie całościowego odszkodowania przed jednym sądem, unikając w ten sposób w szczególności ryzyka rozbieżnych orzeczeń.
50Wreszcie wykładni art. 24 pkt 4 rozporządzenia Bruksela I bis przedstawionej w pkt 41 niniejszego wyroku nie podważa okoliczność, że jego zastosowanie może prowadzić do rozdzielenia postępowania o stwierdzenie naruszenia, które nadal toczy się przed sądem państwa członkowskiego miejsca zamieszkania pozwanego, od sporu dotyczącego ważności patentu udzielonego w innym państwie członkowskim, w odniesieniu do którego sądy tego ostatniego państwa mają jurysdykcję wyłączną na podstawie tego przepisu.
51Jak zauważył w istocie rzecznik generalny w pkt 79–94 opinii z dnia 22 lutego 2024 r., takie rozdzielenie nie oznacza bowiem, że sąd państwa członkowskiego miejsca zamieszkania pozwanego, do którego wniesiono powództwo o stwierdzenie naruszenia, powinien nie wiedzieć o tym, że powództwo o stwierdzenie nieważności patentu udzielonego w innym państwie członkowskim zostało prawidłowo wniesione przez tego pozwanego w tym innym państwie członkowskim. Jeżeli uzna to za uzasadnione, w szczególności gdy uzna, że istnieje rozsądna i istotna szansa na stwierdzenie nieważności tego patentu przez właściwy sąd tego innego państwa członkowskiego (zob. analogicznie wyrok z dnia 12 lipca 2012 r., Solvay, C‑616/10 , EU:C:2012:445 , pkt 49 ), sąd rozpoznający powództwo o stwierdzenie naruszenia może, w danym wypadku, zawiesić postępowanie, co pozwala mu na uwzględnienie – przy rozstrzyganiu powództwa o stwierdzenie naruszenia – orzeczenia wydanego przez sąd rozpoznający powództwo o stwierdzenie nieważności.
52W świetle powyższych rozważań na pytania pierwsze i drugie należy odpowiedzieć, że art. 24 pkt 4 rozporządzenia Bruksela I bis należy interpretować w ten sposób, że sąd państwa członkowskiego miejsca zamieszkania pozwanego, do którego to sądu na podstawie art. 4 ust. 1 tego rozporządzenia wniesiono powództwo o stwierdzenie naruszenia patentu udzielonego w innym państwie członkowskim, ma nadal jurysdykcję do rozpoznania tego powództwa, gdy w jego ramach pozwany ten kwestionuje, w drodze zarzutu, ważność tego patentu, podczas gdy jurysdykcja do orzekania w przedmiocie tej ważności należy wyłącznie do sądów tego innego państwa członkowskiego.
53Poprzez pytanie trzecie sąd odsyłający dąży do ustalenia, czy art. 24 pkt 4 rozporządzenia Bruksela I bis należy interpretować w ten sposób, że ma on zastosowanie do sądu państwa trzeciego i w konsekwencji przyznaje temu sądowi wyłączną jurysdykcję w zakresie oceny ważności patentu udzielonego lub zatwierdzonego w tym państwie.
54Zgodnie z art. 24 pkt 4 tego rozporządzenia jurysdykcję wyłączną w szczególności w sprawach, których przedmiotem jest ważność patentów, bez względu na miejsce zamieszkania stron, mają sądy państwa członkowskiego, w którym patent został udzielony. Jak wynika z pkt 33 niniejszego wyroku, przepis ten nie dokonuje w tym względzie rozróżnienia między patentem krajowym udzielonym w państwie członkowskim a patentem europejskim zatwierdzonym w państwie członkowskim.
55Z brzmienia art. 24 pkt 4 wspomnianego rozporządzenia wynika, że przepis ten dotyczy wyłącznej jurysdykcji sądów państw członkowskich w sporach, których przedmiotem jest rejestracja lub ważność patentów udzielonych przez te państwa członkowskie. Jak bowiem zauważył w istocie rzecznik generalny w pkt 23 opinii z dnia 5 września 2024 r., system przewidziany w rozporządzeniu Bruksela I bis, podobnie jak w aktach, które go poprzedzały, jest systemem kompetencji wewnętrznej Unii Europejskiej, realizującym własne cele, takie jak prawidłowe funkcjonowanie rynku wewnętrznego oraz ustanowienie przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości.
56W tym względzie Trybunał orzekł już, że art. 24 pkt 4 rozporządzenia Bruksela I bis nie można uznać za mający zastosowanie, w sytuacji gdy odnośne patenty zostały udzielone lub zatwierdzone nie w państwie członkowskim, lecz w państwie trzecim (zob. podobnie wyrok z dnia 8 września 2022 r., IRnova, C‑399/21 , EU:C:2022:648 , pkt 35 ).
57W związku z tym należy stwierdzić, że art. 24 pkt 4 rozporządzenia Bruksela I bis nie ma zastosowania do sądu państwa trzeciego i, w konsekwencji, nie przyznaje takiemu sądowi żadnej jurysdykcji, wyłącznej lub nie, w zakresie oceny ważności patentu udzielonego lub zatwierdzonego w tym państwie.
58W tym kontekście, mając na względzie wątpliwości przedstawione przez sąd odsyłający w przedmiocie wykładni art. 4 ust. 1 rozporządzenia Bruksela I bis, i w celu udzielenia temu sądowi użytecznej odpowiedzi, należy jeszcze ustalić, czy w przypadku wniesienia do sądu państwa członkowskiego, na podstawie tego art. 4 ust. 1, powództwa o stwierdzenie naruszenia patentu udzielonego lub zatwierdzonego w państwie trzecim, w ramach którego podniesiona została, w drodze zarzutu, kwestia ważności tego patentu, sąd ten ma jurysdykcję, na podstawie wspomnianego art. 4 ust. 1, do orzekania w przedmiocie tego zarzutu.
59W tym względzie należy przypomnieć, że aby dany stosunek prawny był objęty zakresem stosowania rozporządzenia Bruksela I bis, musi on wykazywać element zagraniczny. Może on wynikać zarówno z miejsca zamieszkania pozwanego, jak i z przedmiotu sporu, który może znajdować się w państwie trzecim, o ile stosunek ten może podnieść, przed sądem państwa członkowskiego, kwestie dotyczące ustalenia jurysdykcji sądów w porządku międzynarodowym (zob. podobnie wyrok z dnia 8 września 2022 r., IRnova, C‑399/21 , EU:C:2022:648 , pkt 27 – 29 ).
60Tymczasem jest bezsporne, że stosunek prawny rozpatrywany w postępowaniu głównym, będący przedmiotem pytania trzeciego, zawiera elementy zagraniczne, które są związane, po pierwsze, z miejscem zamieszkania powoda, ponieważ znajduje się ono w państwie członkowskim innym niż państwo miejsca zamieszkania pozwanego, i po drugie, z jego przedmiotem w zakresie, w jakim patent rozpatrywany w postępowaniu głównym został zatwierdzony w państwie trzecim, a mianowicie w Turcji. W konsekwencji ten stosunek prawny jest objęty zakresem stosowania tego rozporządzenia.
61Wynika z tego, że zgodnie z zasadą ogólną ustanowioną w art. 4 ust. 1 rozporządzenia Bruksela I bis sądy państwa członkowskiego, w którym pozwany ma miejsce zamieszkania, mają co do zasady jurysdykcję do rozpoznania powództwa o stwierdzenie naruszenia wniesionego przeciwko niemu przez właściciela patentu udzielonego lub zatwierdzonego w państwie trzecim, który ma miejsce zamieszkania na terytorium innego państwa członkowskiego. Ponadto jurysdykcja sądu państwa członkowskiego, do którego wniesiono w ten sposób sprawę, rozciąga się co do zasady, na mocy tej zasady ogólnej, na kwestię ważności tego patentu podniesioną w drodze zarzutu w ramach tego powództwa o stwierdzenie naruszenia.
62Należy jednak zauważyć, że ta zasadnicza jurysdykcja sądu państwa członkowskiego miejsca zamieszkania pozwanego, przed którym zawisł taki spór, do rozpoznania tej części sporu, która dotyczy ważności patentu udzielonego lub zatwierdzonego w państwie trzecim, może być ograniczona przez przepisy szczególne, takie jak ustanowione w art. 73 rozporządzenia Bruksela I bis.
63I tak, zgodnie z art. 73 ust. 1 tego rozporządzenia, sądy państw będących stronami konwencji z Lugano mają wyłączną jurysdykcję do rozpoznania kwestii dotyczącej ważności patentu udzielonego w jednym z tych umawiających się państw, ponieważ konwencja ta zawiera w art. 22 pkt 4 zasadę analogiczną do zasady zawartej w art. 24 pkt 4 wspomnianego rozporządzenia.
64Podobnie umowa dwustronna zawarta między państwem członkowskim a państwem trzecim na warunkach przewidzianych w art. 73 ust. 3 tego rozporządzenia może stanowić, że sądy tego państwa trzeciego mają wyłączną jurysdykcję do rozpoznawania sporów dotyczących ważności patentów udzielonych we wspomnianym państwie trzecim.
65Ponadto, na warunkach przewidzianych w art. 33 i 34 rozporządzenia Bruksela I bis, sąd państwa członkowskiego, którego jurysdykcja opiera się na art. 4 tego rozporządzenia, może uznać jurysdykcję sądów państw trzecich, poprzez zawieszenie postępowania, a nawet zakończenie toczącego się przed nim postępowania, jeżeli postępowanie toczy się już przed sądem państwa trzeciego w chwili wniesienia do tego pierwszego sądu albo powództwa między tymi samymi stronami o tym samym przedmiocie i tej samej podstawie co powództwo wytoczone przed sądem państwa trzeciego, albo powództwa powiązanego z powództwem wniesionym do sądu państwa trzeciego.
66Z zastrzeżeniem weryfikacji przez sąd odsyłający wydaje się, że w niniejszej sprawie nie należy brać pod uwagę żadnego ograniczenia przewidzianego w takich przepisach szczególnych. Republika Turcji nie jest bowiem umawiającym się państwem konwencji z Lugano, a akta sprawy, którymi dysponuje Trybunał, nie zawierają żadnej wskazówki co do istnienia konwencji mającej zastosowanie między Królestwem Szwecji a tym państwem trzecim lub postępowania toczącego się przed sądem wspomnianego państwa trzeciego w rozumieniu art. 33 i 34 rozporządzenia Bruksela I bis.
67Ponadto, jak zauważył rzecznik generalny w pkt 23 opinii z dnia 22 lutego 2024 r., Konwencja o udzielaniu patentów europejskich, która została sporządzona w Monachium w dniu 5 października 1973 r., nie zawiera żadnego postanowienia wyraźnie określającego lub ograniczającego jurysdykcję sądów umawiających się stron do rozpoznawania sporów transgranicznych dotyczących patentu europejskiego.
68W tym kontekście należy ustalić, czy oparta na art. 4 ust. 1 rozporządzenia Bruksela I bis jurysdykcja sądu państwa członkowskiego do rozpoznania kwestii ważności patentu udzielonego lub zatwierdzonego w państwie trzecim, jeżeli kwestia ta została podniesiona w drodze zarzutu podniesionego w ramach wniesionego do tego sądu powództwa o stwierdzenie naruszenia, jest ograniczona przez ogólne prawo międzynarodowe.
69W tym względzie należy przypomnieć, że normy i zasady ogólnego prawa międzynarodowego, jako takie, wiążą instytucje Unii i stanowią część porządku prawnego Unii (zob. podobnie wyroki: z dnia 27 lutego 2018 r., Western Sahara Campaign UK, C‑266/16 , EU:C:2018:118 , pkt 47 ; z dnia 7 maja 2020 r., Rina, C‑641/18 , EU:C:2020:349 , pkt 54 i przytoczone tam orzecznictwo). Wynika z tego, że akt przyjęty na podstawie kompetencji Unii, taki jak rozporządzenie Bruksela I bis, należy interpretować, przy zakreśleniu jego zakresu stosowania, w świetle tych norm i zasad (zob. podobnie wyroki: z dnia 24 listopada 1992 r., Poulsen i Diva Navigation, C‑286/90 , EU:C:1992:453 , pkt 9 ; a także z dnia 3 września 2008 r., Kadi i Al Barakaat International Foundation/Rada i Komisja, C‑402/05 P i C‑415/05 P , EU:C:2008:461 , pkt 291 ).
70Tymczasem, po pierwsze, należy zauważyć, że z orzecznictwa Trybunału wynika, iż jurysdykcja sądów państwa członkowskiego, ze względu na miejsce zamieszkania pozwanego na terytorium tego państwa członkowskiego, do orzekania w sporze, który przynajmniej częściowo, ze względu na swój przedmiot, jest powiązany z państwem trzecim, nie jest sprzeczna z zasadą względnej skuteczności traktatów wynikającą z prawa międzynarodowego (zob. podobnie wyrok z dnia 1 marca 2005 r., Owusu, C‑281/02 , EU:C:2005:120 , pkt 30 , 31 ).
71Po drugie, należy zauważyć, że ta jurysdykcja sądu miejsca zamieszkania pozwanego powinna być wykonywana bez naruszania zasady nieingerencji, zgodnie z którą państwo nie może ingerować w sprawy należące zasadniczo do jurysdykcji międzynarodowej innego państwa.
72Wykonując swoje kompetencje, państwo może wydawać, zatwierdzać i rejestrować prawa własności intelektualnej, które na terytorium tego państwa przyznają ich właścicielowi wyłączne prawa własności intelektualnej, takie jak patent. Ze sprawozdania P. Jenarda na temat Konwencji z dnia 27 września 1968 r. o jurysdykcji i wykonywaniu orzeczeń sądowych w sprawach cywilnych i handlowych ( Dz.U. 1979, C 59, s. 1 ) wynika ponadto, że jednym z powodów, dla których w art. 16 pkt 4 tej konwencji – któremu odpowiada art. 24 pkt 4 rozporządzenia Bruksela I bis – przyznano sądom umawiającego się państwa, które udzieliło patentu, wyłączną jurysdykcję do orzekania w sporach dotyczących rejestracji lub ważności tego patentu, jest to, że „udzielenie patentu krajowego wynika z suwerenności narodowej”. Ponadto, jak wskazano w pkt 36 niniejszego wyroku, ta wyłączna jurysdykcja jest uzasadniona zarówno okolicznością, że udzielenie patentów wiąże się z interwencją ze strony administracji krajowej, jak i okolicznością, że sądy te są najlepiej umiejscowione do rozpoznania spraw, w których sam spór dotyczy ważności patentu lub istnienia zgłoszenia lub rejestracji.
73Tymczasem, ponieważ orzeczenie sądowe unieważniające patent wpływa na istnienie lub, w przypadku częściowego unieważnienia, na treść tych praw wyłącznych, jedynie właściwe sądy tego państwa mogą wydać takie orzeczenie. Z zasady nieingerencji, o której mowa w pkt 71 niniejszego wyroku, wynika bowiem, że jedynie sądy państwa trzeciego udzielającego lub zatwierdzającego patent mają jurysdykcję do stwierdzenia nieważności tego patentu w drodze orzeczenia, które może prowadzić do zmiany krajowego rejestru tego państwa w odniesieniu do istnienia lub treści wspomnianego patentu.
74Natomiast sąd państwa członkowskiego miejsca zamieszkania pozwanego, do którego – tak jak w sprawie w postępowaniu głównym – na podstawie art. 4 ust. 1 rozporządzenia Bruksela I bis wniesiono powództwo o stwierdzenie naruszenia, w ramach którego w drodze zarzutu podniesiona została kwestia ważności patentu udzielonego lub zatwierdzonego w państwie trzecim, ma jurysdykcję do rozstrzygnięcia tej kwestii, jeżeli żadne z ograniczeń, o których mowa w pkt 63–65 niniejszego wyroku, nie ma zastosowania, ponieważ orzeczenie tego sądu, o które wniesiono w tym względzie, nie może mieć wpływu na istnienie lub treść tego patentu w tym państwie trzecim lub spowodować zmiany jego rejestru krajowego.
75Jak bowiem zauważył rzecznik generalny w pkt 62 opinii z dnia 22 lutego 2024 r. i jak wskazały strony w postępowaniu głównym oraz Komisja Europejska na rozprawie w dniu 14 maja 2024 r. przed Trybunałem, decyzja ta wywołuje jedynie skutki inter partes, to znaczy ma zakres ograniczony do stron postępowania. Tak więc w przypadku gdy kwestia ważności patentu udzielonego w państwie trzecim została podniesiona w drodze zarzutu podniesionego w ramach powództwa o stwierdzenie naruszenia tego patentu przed sądem państwa członkowskiego, zarzut ten ma na celu jedynie uzyskanie oddalenia tego powództwa i nie zmierza do uzyskania orzeczenia pociągającego za sobą całkowite lub częściowe stwierdzenie nieważności wspomnianego patentu. W szczególności wspomniane orzeczenie nie może w żadnym wypadku zawierać nakazu skierowanego do organu administracyjnego odpowiedzialnego za prowadzenie rejestru krajowego danego państwa trzeciego.
76Z wszystkich powyższych rozważań wynika, że na pytanie trzecie należy odpowiedzieć, iż art. 24 pkt 4 rozporządzenia Bruksela I bis należy interpretować w ten sposób, że nie ma on zastosowania do sądu państwa trzeciego i w konsekwencji nie przyznaje takiemu sądowi żadnej jurysdykcji, wyłącznej lub nie, w zakresie oceny ważności patentu udzielonego lub zatwierdzonego przez to państwo. Jeżeli do sądu państwa członkowskiego wniesiono na podstawie art. 4 ust. 1 tego rozporządzenia powództwo o stwierdzenie naruszenia patentu udzielonego lub zatwierdzonego w państwie trzecim, w ramach którego podniesiono w drodze zarzutu kwestię ważności tego patentu, sąd ten ma jurysdykcję na podstawie tego art. 4 ust. 1 do orzekania w przedmiocie tego zarzutu, ponieważ jego orzeczenie w tym względzie nie ma wpływu na istnienie lub treść wspomnianego patentu w tym państwie trzecim ani nie skutkuje zmianą w rejestrze krajowym tego państwa.
77Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.
Z powyższych względów Trybunał (wielka izba) orzeka, co następuje:
należy interpretować w ten sposób, że:
sąd państwa członkowskiego miejsca zamieszkania pozwanego, do którego to sądu na podstawie art. 4 ust. 1 tego rozporządzenia wniesiono powództwo o stwierdzenie naruszenia patentu udzielonego w innym państwie członkowskim, ma nadal jurysdykcję do rozpoznania tego powództwa, gdy w jego ramach pozwany ten kwestionuje w drodze zarzutu ważność tego patentu, podczas gdy jurysdykcja do orzekania w przedmiocie tej ważności należy wyłącznie do sądów tego innego państwa członkowskiego.
należy interpretować w ten sposób, że:
nie ma on zastosowania do sądu państwa trzeciego i w konsekwencji nie przyznaje takiemu sądowi żadnej jurysdykcji, wyłącznej lub nie, w zakresie oceny ważności patentu udzielonego lub zatwierdzonego przez to państwo. Jeżeli do sądu państwa członkowskiego wniesiono na podstawie art. 4 ust. 1 tego rozporządzenia powództwo o stwierdzenie naruszenia patentu udzielonego lub zatwierdzonego w państwie trzecim, w ramach którego podniesiono w drodze zarzutu kwestię ważności tego patentu, sąd ten ma jurysdykcję na podstawie tego art. 4 ust. 1 do orzekania w przedmiocie tego zarzutu, ponieważ jego orzeczenie w tym względzie nie ma wpływu na istnienie lub treść wspomnianego patentu w tym państwie trzecim ani nie skutkuje zmianą w rejestrze krajowym tego państwa.
Podpisy
(*1) Język postępowania: szwedzki.
Tekstas iš mūsų archyvo (Europos Sąjungos leidinių biuro „Cellar“ duomenys). Commission Decision 2011/833/EU — free reuse incl. commercial; attribution to EUR-Lex / Court of Justice of the European Union required; EUR-Lex is not the authentic record of the Court.