Patrick Grégor Puppinck i in.
przeciwko
Komisji Europejskiej
Wyrok Trybunału (wielka izba) z dnia 19 grudnia 2019 r.
Odwołanie – Prawo instytucjonalne – Inicjatywa obywatelska „Jeden z nas” – Komunikat Komisji Europejskiej przedstawiający jej wnioski oraz powody niepodejmowania działań żądanych w inicjatywie obywatelskiej
Obywatelstwo Unii – Prawa obywatelskie – Przedstawienie inicjatywy obywatelskiej – Rozporządzenie nr 211/2011 – Obowiązek podjęcia przez Komisję konkretnej propozycji działania, której dotyczy inicjatywa obywatelska – Brak
[art. 11 ust. 4, art. 17 ust. 1–3 TUE; art. 24 akapit pierwszy, art. 225, 241, 289 TFUE; rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady nr 211/2011, motyw 1, art. 2 pkt 1, 4, art. 10 ust. 1 lit. c)]
(zob. pkt 53 -55, 57, 61–63, 70, 71)
Komisja – Kompetencje – Prawo inicjatywy prawodawczej – Wykonywanie z poszanowaniem zasad podziału uprawnień i równowagi instytucjonalnej
(art. 13 ust. 2, art. 17 ust. 1, 2 TUE; art. 289 TFUE)
(zob. pkt 59, 60, 64, 65)
Obywatelstwo Unii – Prawa obywatelskie – Przedstawienie inicjatywy obywatelskiej – Rozporządzenie nr 211/2011 – Badanie przez Komisję – Obowiązek przedstawienia oddzielnie z jednej strony wniosków prawnych, a z drugiej strony wniosków politycznych – Brak
[rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady nr 211/2011, motyw 20, art. 10 ust. 1 lit. c)]
(zob. pkt 77–81)
Obywatelstwo Unii – Prawa obywatelskie – Przedstawienie inicjatywy obywatelskiej – Rozporządzenie nr 211/2011 – Badanie przez Komisję – Komunikat potwierdzający jej decyzję o nieprzedstawianiu prawodawcy Unii wniosku dotyczącego aktu prawnego – Kontrola sądowa – Granice
[art. 17 ust. 1 TUE; rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady nr 211/2011, art. 10 ust. 1 lit. c)]
(zob. pkt 88–93, 95, 96)
Akty instytucji – Uzasadnienie – Obowiązek – Zakres – Komunikat Komisji zawierający decyzję o nieprzedkładaniu wniosku dotyczącego aktu prawnego w odpowiedzi na europejską inicjatywę obywatelską
[art. 296 TFUE; rozporządzenie nr 211/2011 Parlamentu Europejskiego i Rady, art. 10 ust. 1 lit. c)]
(zob. pkt 94)
Streszczenie
Według Trybunału Sąd nie popełnił błędu, gdy utrzymał w mocy decyzję Komisji o nieprzedkładaniu wniosku legislacyjnego w kontekście europejskiej inicjatywy obywatelskiej „Jeden z nas”
W wyroku Puppinck i in./Komisja (C‑418/18 P) z dnia 19 grudnia 2019 r. Trybunał, orzekając w składzie wielkiej izby, oddalił wniesione przez organizatorów europejskiej inicjatywy obywatelskiej (EIO) zatytułowanej „Jeden z nas” odwołanie od wyroku Sądu (
1), na mocy którego oddalono ich skargę o stwierdzenie nieważności komunikatu Komisji z dnia 28 maja 2014 r. w sprawie tej EIO (
2).
3) i z rozporządzeniem nr 211/2011 (
4) obywatele Unii w liczbie nie mniejszej niż milion, pochodzący z co najmniej jednej czwartej państw członkowskich, mogą podjąć inicjatywę zwrócenia się do Komisji, w ramach jej uprawnień, o przedłożenie prawodawcy Unii wniosku o przyjęcie aktu prawnego, jakiego wymaga stosowanie traktatów. Aby rozpocząć zbieranie wymaganej liczby podpisów, organizatorzy EIO powinni dokonać jej rejestracji w rejestrze Komisji, która bada w szczególności przedmiot tej inicjatywy i jej cele.
Patrick Grégor Puppinck oraz sześć innych osób tworzą komitet obywatelski europejskiej inicjatywy obywatelskiej, zatytułowanej „Jeden z nas”, która została zarejestrowana w Komisji w 2012 r. (
5). Celem tej europejskiej inicjatywy europejskiej jest zakazanie i zakończenie finansowania przez Unię działań, które wiążą się z niszczeniem ludzkich embrionów (w szczególności w obszarach badań, pomocy na rzecz rozwoju i zdrowia publicznego), w tym bezpośredniego lub pośredniego finansowania aborcji. Po rejestracji europejska inicjatywa obywatelska „Jeden z nas” zebrała wymagany milion podpisów, a następnie została oficjalnie przedstawiona Komisji na początku 2014 r. W dniu 28 maja 2014 r. Komisja wskazała w swoim komunikacie, że nie zamierza podejmować żadnych działań w następstwie tej europejskiej inicjatywy obywatelskiej.
Organizatorzy EIO wnieśli wówczas skargę o stwierdzenie nieważności komunikatu Komisji do Sądem Unii Europejskiej, podnosząc w szczególności, że Komisja jest zobowiązana do przedłożenia projektu aktu prawnego Unii w odpowiedzi na zarejestrowaną EIO. Sąd utrzymał w mocy decyzję Komisji.
W przedmiocie odwołania Trybunał stwierdził najpierw, że zgodnie z art. 11 ust. 4 TUE celem EIO jest „zwrócenie się” do Komisji o przedłożenie odpowiedniego wniosku w celu stosowania traktatów, a nie zobowiązanie tej instytucji do podjęcia działań przewidzianych w EIO. Dodał, że z wielu przepisów rozporządzenia nr 211/2011 wynika, iż w przypadku otrzymania EIO Komisja przedstawia ewentualne działania, które zamierza podjąć, oraz powody ich podjęcia lub niepodjęcia, co potwierdza, że przedstawienie przez Komisję wniosku dotyczącego aktu prawnego Unii w następstwie EIO jest fakultatywne.
Trybunał przypomniał następnie, że uprawnienia w zakresie inicjatywy prawodawczej przyznane Komisji na mocy traktatów oznaczają, że to do tej instytucji należy decyzja o przedłożeniu wniosku dotyczącego aktu prawnego, chyba że zgodnie z prawem Unii jest ona zobowiązana do przedłożenia takiego wniosku. To prawo inicjatywy prawodawczej Komisji stanowi jeden z wyrazów zasady równowagi instytucjonalnej, charakterystycznej dla struktury instytucjonalnej Unii. W myśl tej zasady każda instytucja wykonuje swoje kompetencje w poszanowaniu kompetencji pozostałych instytucji. W tym względzie Trybunał stwierdził, że zgodnie z rozporządzeniem nr 211/2011 celem EIO jest przyznanie obywatelom Unii prawa zwrócenia się do Komisji, porównywalnego z prawem, które posiadają na mocy, odpowiednio, art. 225 TFUE i art. 241 TFUE, Parlament Europejski i Rada, o przedłożenie wszelkich stosownych wniosków w celu stosowania traktatów. Tymczasem, skoro prawo przyznane w ten sposób Parlamentowi i Radzie nie ogranicza uprawnienia Komisji w zakresie inicjatywy prawodawczej, to samo powinno znajdować zastosowanie do EIO.
Trybunał podkreślił również, że fakt, iż Komisja nie jest zobowiązana do podejmowania działań w następstwie EIO, nie oznacza – wbrew temu, co utrzymują wnoszący odwołanie – że taka inicjatywa jest pozbawiona skuteczności. Z jednej bowiem strony mechanizm EIO stanowi jeden z instrumentów demokracji uczestniczącej, które wraz z przyjęciem traktatu z Lizbony uzupełniły system demokracji przedstawicielskiej, na którym opiera się funkcjonowanie Unii a ich celem jest wspieranie uczestnictwa obywateli w procesie demokratycznym i promowanie dialogu między obywatelami a instytucjami Unii. Z drugiej strony EIO, która została zarejestrowana zgodnie z rozporządzeniem nr 211/2011 i która spełnia wszystkie procedury i warunki określone w tym rozporządzeniu, nakłada na Komisję szereg konkretnych obowiązków wymienionych w art. 10 i 11 tego rozporządzenia. Według Trybunału szczególna wartość dodana mechanizmu EIO nie polega wobec tego na pewności co do jego rezultatu, lecz na możliwościach i szansach, jakie stwarza on obywatelom Unii w zakresie wszczynania debaty politycznej w instytucjach Unii bez konieczności oczekiwania na uruchomienie procedury prawodawczej.
Ponadto Trybunał potwierdził stanowisko Sądu, zgodnie z którym komunikat w sprawie EIO, taki jak sporny komunikat, wchodzi w szeroki zakres uznania Komisji i w związku z tym powinien podlegać ograniczonej kontroli sądowej, w celu sprawdzenia w szczególności wystarczającego charakteru uzasadnienia i braku oczywistych błędów w ocenie.
W tym kontekście Trybunał Sprawiedliwości potwierdził w szczególności rozumowanie Sądu, zgodnie z którym Komisja, powołując się na publikację Światowej Organizacji Zdrowia, nie popełniła żadnego oczywistego błędu w ocenie, uznając, że finansowanie przez Unię pakietu bezpiecznych i skutecznych usług zdrowotnych, między innymi w dziedzinie aborcji, przyczyniło się do zmniejszenia liczby aborcji przeprowadzanych w warunkach niezapewniających bezpieczeństwa, a w konsekwencji do zmniejszenia ryzyka śmiertelności i choroby okołoporodowej matek.
1) Wyrok Sądu z dnia 23 kwietnia 2018 r., One of Us i in./Komisja ( T‑561/14 , EU:T:2018:210 ).
2) Komunikat Komisji COM(2014) 355 wersja ostateczna z dnia 28 maja 2014 r. w sprawie europejskiej inicjatywy obywatelskiej „Jeden z nas”.
3) Artykuł 11 ust. 4 TUE.
4) Rozporządzenie (UE) nr 211/2011 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 16 lutego 2011 r. w sprawie inicjatywy obywatelskiej ( Dz.U. 2011, L 65, s. 1 ; sprostowanie Dz.U. 2012, L 94, s. 49 ).
5) COM(2014) 355 wersja ostateczna.
Tekstas iš mūsų archyvo (Europos Sąjungos leidinių biuro „Cellar“ duomenys). Commission Decision 2011/833/EU — free reuse incl. commercial; attribution to EUR-Lex / Court of Justice of the European Union required; EUR-Lex is not the authentic record of the Court.