Wyrok Trybunału z dnia 24 listopada 1993 r.

WYROK TRYBUNAŁU

z dnia 24 listopada 1993 r.( * )

W sprawach połączonych C‑267/91 i C‑268/91

mających

za przedmiot skierowany do Trybunału, na podstawie art. 177

traktatu EWG, przez tribunal de grande instance de Strasbourg

(Francja) wniosek o wydanie, w ramach zawisłych przed tym

sądem postępowań karnych przeciwko

Bernardowi Keckowi

i

Danielowi Mithouardowi

orzeczenia

w trybie prejudycjalnym w przedmiocie wykładni postanowień

traktatu EWG dotyczących konkurencji i swobodnego przepływu

wewnątrz Wspólnoty,

TRYBUNAŁ,

w

składzie: O. Due, prezes, G. F. Mancini,

J. C. Moitinho de Almeida, M. Díez de Velasco

i D. A. O. Edward, prezesi izb,

C. N. Kakouris, R. Joliet, F. A. Schockweiler,

G. C. Rodríguez Iglesias, F. Grévisse, M. Zuleeg,

P. J. G. Kapteyn i J. L. Murray,

sędziowie,

rzecznik generalny: W. Van Gerven,

sekretarz: D. Louterman-Hubeau, główny administrator,

rozważywszy uwagi na piśmie przedstawione:

• w imieniu D. Mithouarda przez adwokata M. Meyera, członka izby adwokackiej w Strasbourgu,
• w imieniu B. Kecka przez adwokata J.‑P. Wachsmanna, członka izby adwokackiej w Strasbourgu,
• w imieniu rządu francuskiego przez P. Pouzouleta, dyrektora wydziału w dyrekcji do spraw prawnych ministerstwa spraw zagranicznych, i H. Duchêne, sekretarz do spraw zagranicznych w dyrekcji prawnej tego ministerstwa, działających w charakterze pełnomocników,
• w imieniu rządu greckiego przez F. P. Georgakopoulosa, zastępcę radcy prawnego w radzie prawnej państwa, działającego w charakterze pełnomocnika,
• w imieniu Komisji Wspólnot Europejskich przez radcę prawnego

R. Wainwrighta i V. Melgar, krajową urzędnik oddelegowaną

do służby prawnej Komisji, działających w charakterze

pełnomocników, wspieranych przez adwokata H. Lehmana, członka izby

adwokackiej w Paryżu,

uwzględniając sprawozdanie na rozprawę,

po

wysłuchaniu uwag D. Mithouarda, reprezentowanego przez adwokatów

M. Meyera i p. Hueta, członków izby adwokackiej

w Strasbourgu, rządu francuskiego i Komisji na rozprawie

w dniu 9 marca 1993 r.,

po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 28 kwietnia 1993 r.,

wydaje następujący

Wyrok

1 Dwoma

orzeczeniami z dnia 27 czerwca 1991 r., które wpłynęły

do Trybunału w dniu 16 października 1991 r., tribunal de

grande instance de Strasbourg skierował do Trybunału, na podstawie

art. 177 traktatu EWG, dwa pytania prejudycjalne

w przedmiocie wykładni postanowień tego traktatu dotyczących

konkurencji i swobodnego przepływu wewnątrz Wspólnoty.

2 Pytania

te zostały podniesione w ramach postępowań karnych wszczętych

przeciwko B. Keckowi i D. Mithouardowi z tytułu

dokonywania przez nich, z naruszeniem przepisów art. 1

francuskiej ustawy nr 63-628 z dnia 2 lipca 1963 r.,

zmienionej na mocy art. 32 rozporządzenia z mocą ustawy nr

86-1243 z dnia 1 grudnia 1986 r., odsprzedaży produktów

w niezmienionym stanie po cenach niższych niż rzeczywiste ceny ich

zakupu.

3 B.

Keck i D. Mithouard podnieśli na swą obronę, że generalny

zakaz odsprzedaży ze stratą, taki jak przewidziany przez ww. przepisy,

jest niezgodny z art. 30 traktatu, a także

z zasadami swobodnego przepływu osób, usług i kapitału oraz

wolnej konkurencji wewnątrz Wspólnoty.

4 Uznawszy,

że niezbędna jest wykładnia niektórych przepisów prawa wspólnotowego,

tribunal de grande instance de Strasbourg zawiesił postępowanie

w obu sprawach i skierował do Trybunału następujące pytanie

prejudycjalne:

„Czy obowiązujący we Francji

zakaz odsprzedaży ze stratą ustanowiony na mocy 32 rozporządzenia

z mocą ustawy nr 86-1243 z dnia 1 grudnia

1986 r. jest zgodny z zasadami swobodnego przepływu osób,

usług i kapitału, podejmowania i wykonywania działalności

gospodarczej, wolnej konkurencji na wspólnym rynku oraz niedyskryminacji

ze względu na przynależność państwową, określonymi przez traktat

z dnia 25 marca 1957 r. ustanawiający EWG,

a dokładniej przez art. 3 i 7 tego traktatu, jeżeli

ustawodawstwo francuskie może w rzeczywistości zniekształcać

konkurencję:

a) po pierwsze ze względu na fakt, że karalna jest tylko odsprzedaż ze stratą

i że zakaz nie obejmuje wytwórcy, który jest uprawniony do

sprzedaży na rynku produktów, które wytworzył lub – nawet w bardzo

nieznacznym zakresie – przekształcił lub ulepszył, po cenie niższej od

kosztów ich uzyskania;

b) po drugie ze względu na fakt, że zniekształca ono, zwłaszcza

w rejonach przygranicznych, konkurencję między różnymi podmiotami

gospodarczymi ze względu na przynależność państwową i miejsce

prowadzenia działalności?”.

5 Bardziej

obszerne przedstawienie stanu faktycznego sporu przed sądem krajowym,

przebiegu postępowania oraz uwag na piśmie przedłożonych Trybunałowi

zostało zawarte w sprawozdaniu na rozprawę, a poniżej

informacje te przywołane są wyłącznie w zakresie niezbędnym dla

przeprowadzenia wywodu Trybunału.

6 Tytułem

wstępu należy zauważyć, że postanowienia traktatu dotyczące swobody

przepływu osób, usług i kapitału wewnątrz Wspólnoty pozostają bez

znaczenia w odniesieniu do generalnego zakazu odsprzedaży ze

stratą, którego przedmiotem jest obrót towarami, a zatem nie mają

związku z przedmiotem sporu przed sądem krajowym.

7 Co

się tyczy następnie zasady niedyskryminacji wyrażonej

w art. 7 traktatu, z orzeczeń odsyłających wynika, że sąd

krajowy żywi wątpliwości co do zgodności zakazu odsprzedaży ze stratą

z ww. artykułem z tego względu, że może on stawiać objęte nim

przedsiębiorstwa w sytuacji niekorzystnej w porównaniu

z ich konkurentami prowadzącymi działalność w państwach

członkowskich, w których odsprzedaż ze stratą jest dopuszczona.

8 Należy

stwierdzić w tym względzie, że fakt, iż przedsiębiorstwa

prowadzące działalność w zakresie sprzedaży w różnych

państwach członkowskich są poddane różnym ustawodawstwom, przy czym

niektóre ustawodawstwa zakazują sprzedaży ze stratą, a inne ją

dopuszczają, nie stanowi dyskryminacji w rozumieniu art. 7

traktatu, ponieważ będące przedmiotem postępowania przed sądem krajowym

przepisy mają zastosowanie do każdej działalności w zakresie

sprzedaży prowadzonej na terytorium krajowym, niezależnie od

przynależności państwowej podmiotu, który ją wykonuje (zob. wyrok

z dnia 14 lipca 1988 r. w sprawie 308/86 Lambert,

Rec. str. 4369).

9 Wreszcie

z pytania prejudycjalnego wynika, że sąd krajowy poszukuje

wyjaśnień dotyczących ewentualnych antykonkurencyjnych skutków spornych

uregulowań, powołując się na podstawowe działania Wspólnoty wymienione

w art. 3 traktatu, z pominięciem jednak szczególnych

postanowień traktatu, które służą ich wdrożeniu w dziedzinie

konkurencji.

10 Wobec

powyższego, uwzględniając wymianę argumentów i stanowisk przed

Trybunałem oraz w celu udzielenia sądowi krajowemu użytecznej

odpowiedzi, zakaz odsprzedaży ze stratą należy poddać analizie

w świetle swobody przepływu towarów.

11 Artykuł 30

traktatu stanowi, że ograniczenia ilościowe w przywozie oraz

wszelkie środki o skutku równoważnym są zakazane między państwami

członkowskimi. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem wszelkie przepisy

mogące bezpośrednio lub pośrednio, rzeczywiście lub potencjalnie

utrudnić wewnątrzwspólnotową wymianę handlową uznać należy za środek

o skutku równoważnym do ograniczeń ilościowych.

12 Należy

przyjąć, że celem przepisów krajowych zakazujących w sposób

generalny odsprzedaży ze stratą nie jest regulowanie obrotu towarami

między państwami członkowskimi.

13 Prawdą

jest, że takie przepisy mogą ograniczyć wielkość sprzedaży, a co

za tym idzie – wielkość sprzedaży produktów pochodzących z innych

państw członkowskich, ponieważ pozbawiają one podmioty gospodarcze

jednej z metod promocji sprzedaży. Powstaje jednakże pytanie, czy

taka ewentualność wystarczy, by uznać sporne przepisy za środek

o skutku równoważnym do ograniczeń ilościowych w przywozie.

14 Biorąc

pod uwagę nasilającą się tendencję do powoływania się przez podmioty

gospodarcze na art. 30 w celu zakwestionowania wszelkiego

rodzaju uregulowań, których skutkiem jest ograniczenie ich swobody

handlowej, nawet jeżeli nie dotyczą one produktów pochodzących

z innych państw członkowskich, Trybunał uznaje za niezbędne

poddanie ponownej analizie i wyjaśnienie orzecznictwa w tej

dziedzinie.

15 Należy

przypomnieć w tym zakresie, że zgodnie z wyrokiem z dnia

20 lutego 1979 r. w sprawie 120/78 Rewe-Zentral, zwanej

„Cassis de Dijon”, Rec. str. 649, przeszkody w swobodnym

przepływie towarów, będące – w braku harmonizacji ustawodawstw –

wynikiem stosowania do towarów pochodzących z innych państw

członkowskich, w których są zgodnie z prawem produkowane

i wprowadzane do obrotu, przepisów określających wymogi, które te

produkty muszą spełniać (takich jak dotyczące ich oznaczania, formy,

rozmiarów, wagi, składu, prezentacji, etykietowania, konfekcjonowania),

stanowią środki o skutku równoważnym, zakazane na mocy

art. 30, nawet jeśli przepisy te są stosowane bez rozróżnienia do

wszystkich produktów, chyba że ich stosowanie może zostać uzasadnione

celem dotyczącym interesu ogólnego przeważającym nad wymogami swobody

przepływu towarów.

16 Należy

natomiast stwierdzić, że w przeciwieństwie do dotychczasowego

orzecznictwa, zastosowanie do produktów pochodzących z innych

państw członkowskich krajowych przepisów, które ograniczają niektóre

sposoby sprzedaży bądź ich zakazują, o ile tylko obowiązują one

wszystkie zainteresowane podmioty gospodarcze prowadzące działalność na

terytorium krajowym i dotyczą w ten sam sposób,

z prawnego i faktycznego punktu widzenia, obrotu produktami

krajowymi i produktami pochodzącymi z innych państw

członkowskich, nie utrudnia, bezpośrednio ani pośrednio, rzeczywiście

ani potencjalnie wymiany handlowej między państwami członkowskimi

w rozumieniu wyroku z dnia 11 lipca 1974 r.

w sprawie 8/74 Dassonville, Rec. str. 837.

17 Jeżeli

bowiem powyższe warunki są spełnione, zastosowanie uregulowań tego typu

do sprzedaży produktów pochodzących z innego państwa

członkowskiego, zgodnych z przepisami tego państwa, nie może

uniemożliwić ich dostępu do rynku lub ograniczyć tego dostępu

w stopniu większym niż ma to miejsce w odniesieniu do

produktów krajowych. Omawiane uregulowania nie mieszczą się zatem

w zakresie stosowania art. 30 traktatu.

18 Sądowi

krajowemu trzeba więc odpowiedzieć, że art. 30 traktatu EWG

należy interpretować w ten sposób, że nie ma on zastosowania do

przepisów państwa członkowskiego zakazujących w sposób generalny

odsprzedaży ze stratą.

W przedmiocie kosztów

19 Koszty

poniesione przez rządy francuski i grecki oraz Komisję Wspólnot

Europejskich w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi nie

podlegają zwrotowi. Dla stron postępowania przed sądem krajowym

niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii

podniesionej przed tym sądem; do niego zatem należy rozstrzygnięcie

o kosztach.

Z powyższych względów

TRYBUNAŁ,

rozstrzygając

w przedmiocie pytań przedłożonych mu przez tribunal de grande

instance de Strasbourg orzeczeniami z dnia 27 czerwca

1991 r., orzeka, co następuje:

Artykuł 30 traktatu EWG należy interpretować w ten

sposób, że nie ma on zastosowania do przepisów państwa członkowskiego

zakazujących w sposób generalny odsprzedaży ze stratą.

Due

Mancini Moitinho de Almeida

Diez de Velasco

Edward

Kakouris Joliet

Schockweiler

Rodríguez Iglesias

Grévisse Zuleeg Kapteyn

Murray

Wyrok ogłoszono na posiedzeniu jawnym w Luksemburgu w dniu 24 listopada 1993 r.

Sekretarz

Prezes

J.-G. Giraud

O. Due

* Język postępowania: francuski.