Wyrok Trybunału z dnia 22 maja 1990 r.

WYROK TRYBUNAŁU

z dnia 22 maja 1990 r. ( * )

W sprawie C‑70/88

Parlament Europejski ,

reprezentowany przez Francesca Pasettiego Bombardellę i Jorge

Campinosa, radcy prawni, wspieranych przez Christiana Pennerę oraz

Johanna Schooego, członków służby prawnej, działających

w charakterze pełnomocników, z adresem do doręczeń

w sekretariacie generalnym Parlamentu Europejskiego, Kirchberg,

strona skarżąca,

przeciwko

Radzie Wspólnot Europejskich ,

reprezentowanej przez Raffaella Fornasierę, dyrektora generalnego

służby prawnej, i Bernharda Schloha, conseiller juridique,

działających w charakterze pełnomocników, z adresem do

doręczeń w Luksemburgu, w siedzibie Jörga Käsera, dyrektora

departamentu do spraw prawnych w Europejskim Banku Inwestycyjnym,

100, boulevard Konrad Adenauer,

strona pozwana,

popieranej przez

Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej ,

reprezentowane przez J. Gensmantel z Treasury Solicitor’s

Department, działającą w charakterze pełnomocnika, z adresem

do doręczeń w Luksemburgu, w siedzibie ambasady Wielkiej

Brytanii, 14, boulevard Roosvelt,

oraz przez

Komisję Wspólnot Europejskich ,

reprezentowaną przez Michaela Van Ackere‑Pietriego, radca prawny,

i Jürgena Grünwalda, członka służby prawnej, działających

w charakterze pełnomocników, z adresem do doręczeń

w Luksemburgu, w siedzibie Georgiosa Kremlisa, członka służby

prawnej, Centre Wagner, Kirchberg,

interwenienci,

mającej

za przedmiot, na obecnym etapie postępowania, dopuszczalność skargi

wniesionej na mocy art. 173 traktatu EWG oraz art. 146

traktatu EWEA o stwierdzenie nieważności rozporządzenia Rady

(Euroatom) nr 3954/87 z dnia 22 grudnia 1987 r.

ustanawiającego maksymalne dozwolone poziomy skażenia radioaktywnego

środków spożywczych oraz pasz po wypadku jądrowym lub w każdym

innym przypadku pogotowia radiologicznego (Dz.U. L 371,

str. 11),

TRYBUNAŁ,

w

składzie: O. Due, prezes, Sir Gordon Slynn,

C. N. Kakouris, F. A. Schockweiler

i M. Zuleeg, prezesi izby, G. F. Mancini,

R. Joliet, J. C. Moitinho de Almeida

i G. C. Rodriguez Iglesias, sędziowie,

rzecznik generalny: W. Van Gerven,

sekretarz: D. Louterman, główny administrator,

uwzględniając sprawozdanie na rozprawę,

po

wysłuchaniu stanowisk stron na rozprawie w dniu

5 października 1989 r., podczas której: Parlament Europejski

był reprezentowany przez Francesca Pasettiego Bombardellę, Christiana

Pennerę i Johanna Schooego, wspieranych przez Michela Waellbroecka,

avocat au barreau de Bruxelles, Rada była reprezentowana przez

Raffaella Fornasiera i Bernharda Schloha, a Komisja była

reprezentowana przez Jeana‑Louisa Dewosta, dyrektora generalnego służby

prawnej, wspieranego przez Denisa Sorasię, conseiller juridique,

działających w charakterze pełnomocników,

po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 30 listopada 1989 r.,

wydaje następujący

Wyrok

1 Skargą

złożoną w sekretariacie Trybunału w dniu 4 marca

1988 r. Parlament Europejski, na mocy art. 146 traktatu EWEA

oraz art. 173 traktatu EWG, wniósł o stwierdzenie nieważności

rozporządzenia Rady (Euroatom) nr 3954/87 z dnia

22 grudnia 1987 r. ustanawiającego maksymalne dozwolone

poziomy skażenia radioaktywnego środków spożywczych oraz pasz po wypadku

jądrowym lub w każdym innym przypadku pogotowia radiologicznego

(Dz.U. L 371, str. 11).

2 Rozporządzenie

to, wydane na podstawie art. 31 traktatu EWEA, określa sposób

ustalenia maksymalnych dozwolonych poziomów skażenia radioaktywnego

środków spożywczych oraz pasz, które mogą być przedmiotem obrotu po

wypadku jądrowym lub w każdym innym przypadku pogotowia

radiologicznego, które może spowodować lub już spowodowało znaczny

poziom skażenia radioaktywnego tych środków i pasz. Środki

spożywcze lub pasze o poziomie skażenia przekraczającym maksymalny

dozwolony poziom, który jest ustalany w drodze aktu wydanego

zgodnie z przepisami zaskarżonego rozporządzenia, nie mogą być

wprowadzane do obrotu.

3 Podczas

procedury opracowania zaskarżonego rozporządzenia Parlament Europejski,

z którym Rada konsultowała się zgodnie z art. 31

traktatu EWEA, wyraził sprzeciw wobec podstawy prawnej wybranej przez

Komisję i zażądał przedstawienia nowej propozycji opartej na

art. 100 A traktatu EWG. Komisja nie zastosowała się jednak do

tego żądania i Rada uchwaliła rozporządzenie nr 3954/87 na

podstawie art. 31 traktatu EWEA. Parlament wniósł więc niniejszą

skargę o stwierdzenie nieważności tego rozporządzenia.

4 Rada

zgłosiła zarzut niedopuszczalności w oparciu o art. 91

§ 1 akapit pierwszy regulaminu Trybunału i wniosła

o rozstrzygnięcie w przedmiocie tego zarzutu procesowego bez

rozpoznawania istoty sprawy.

5 Na

poparcie swego zarzutu Rada, w ramach procedury pisemnej,

w chwili gdy wyrok z dnia 27 września 1988 r.

w sprawie 302/87 Parlament Europejski przeciwko Radzie

„Komitologia”, Rec. str. 5615, nie został jeszcze wydany,

przedstawiła argumenty analogiczne do przytoczonych na poparcie zarzutu

niedopuszczalności w sprawie 302/87. Podczas rozprawy w dniu

5 października 1989 r. Rada stwierdziła, że kwestia

legitymacji Parlamentu Europejskiego do wniesienia skargi

o stwierdzenie nieważności została wyraźnie rozstrzygnięta przez

Trybunał w wyroku z dnia 27 września 1988 r.

i że w związku z tym skarga jest niedopuszczalna.

6 Parlament

Europejski wnioskował o nieuwzględnienie zarzutu. Twierdził on, że

niniejsza sprawa zawiera nowy element w stosunku do sprawy 302/87.

Celem uzasadnienia odmowy uznania legitymacji Parlamentu Europejskiego

do wniesienia skargi o stwierdzenie nieważności, Trybunał powołał

się na art. 155 traktatu EWG, zgodnie z którym do Komisji

należy czuwanie nad prerogatywami Parlamentu i w razie

potrzeby wnoszenie w tym celu skargi o stwierdzenie

nieważności. Niniejsza sprawa pokazuje, że Komisja nie wywiązała się

z tego obowiązku, jako że wskazała inną podstawę prawną wniosku niż

ta, którą Parlament uznał za właściwą. W rezultacie Parlament nie

może zdać się na Komisję w zakresie ochrony jego prerogatyw

w drodze skargi o stwierdzenie nieważności.

7 Parlament

Europejski dodał, że przyjęcie przez Radę zaskarżonego aktu nie może

być uznane za dorozumianą odmowę podjęcia działania, która dawałaby

Parlamentowi możliwość wniesienia skargi na bezczynność. Ponadto jego

zdaniem ochrona prerogatyw Parlamentu w drodze wnoszonych przez

jednostki skarg ma charakter całkowicie przypadkowy i jako taka

pozbawiona jest skuteczności.

8 Wynika

stąd jego zdaniem, że istnieje luka prawna, którą Trybunał powinien

zapełnić, uznając legitymację Parlamentu do wniesienia skargi

o stwierdzenie nieważności, w zakresie niezbędnym do ochrony

prerogatyw własnych Parlamentu.

9 Postanowieniem

z dnia 13 lipca 1988 r. Komisja Wspólnot Europejskich

została dopuszczona do sprawy w charakterze interwenienta

popierającego wnioski strony pozwanej. Komisja, mimo swego wniosku

o oddalenie skargi, zwróciła się podczas rozprawy do Trybunału

o nieuwzględnienie zarzutu niedopuszczalności zgłoszonego przez

Radę. Postanowieniem z dnia 18 stycznia 1989 r. również

Zjednoczone Królestwo zostało dopuszczone do sprawy w charakterze

interwenienta popierającego wnioski strony pozwanej. Zjednoczone

Królestwo nie przedłożyło wniosków w kwestii dopuszczalności

skargi.

10 W

celu pełniejszego zapoznania się z okolicznościami faktycznymi

sprawy, z przebiegiem postępowania, zarzutami oraz argumentami

stron odsyła się do sprawozdania na rozprawę. Okoliczności te zostały

przytoczone poniżej jedynie w zakresie niezbędnym dla

przedstawienia rozumowania Trybunału.

11 Tytułem

wstępu należy zauważyć, że podstawę zaskarżonego aktu stanowiło

postanowienie traktatu EWWiS, dopuszczalność skargi o stwierdzenie

nieważności tego aktu należy więc rozpatrywać w kontekście tego

traktatu.

12 Jak

wynika z ww. wyroku z dnia 27 września 1988 r.,

Parlament nie ma prawa do wniesienia skargi o stwierdzenie

nieważności na mocy postanowień art. 173 EWG lub postanowień

art.146 EWEA, których treść jest identyczna.

13 Po

pierwsze bowiem, Parlament rzeczywiście nie jest wymieniony

w pierwszym akapicie art. 173 lub art. 146 jako jedna

z instytucji, które – wraz z państwami członkowskimi – mogą

wnieść skargę o stwierdzenie nieważności aktu innej instytucji.

14 Po

drugie, nie będąc osobą prawną, Parlament nie może wnieść skargi do

Trybunału na podstawie akapitu drugiego omawianych artykułów, których

konstrukcja w żadnym razie nie jest odpowiednia dla skargi

Parlamentu Europejskiego o stwierdzenie nieważności.

15 W

tym samym wyroku z dnia 27 września 1988 r. wskazawszy

powody, dla których Parlamentowi nie przysługuje legitymacja do

wniesienia skargi na podstawie art. 173 traktatu EWG, Trybunał

zwrócił uwagę na różne środki prawne, dostępne w celu

zagwarantowania poszanowania prerogatyw Parlamentu. Jak wskazuje ten

wyrok, Parlament nie tylko ma prawo do wniesienia skargi na bezczynność,

ale traktaty przewidują ponadto środki umożliwiające poddanie kontroli

Trybunału aktów Rady lub Komisji wydanych z naruszeniem prerogatyw

Parlamentu.

16 Okoliczności

i argumenty występujące w niniejszej sprawie pokazały

jednakże, że różne środki prawne przewidziane zarówno w traktacie

EWEA, jak i w traktacie EWG, jakkolwiek by nie były różnorodne

i skuteczne, mogą również okazać się nieskuteczne i niepewne.

17 Przede

wszystkim skarga na bezczynność nie może służyć do podważenia podstawy

prawnej aktu, który został już wydany.

18 Wystąpienie

z odesłaniem prejudycjalnym w przedmiocie ważności takiego

aktu lub wniesienie sprawy do Trybunału przez państwa członkowskie lub

jednostki w celu uzyskania stwierdzenia nieważności tego aktu,

pozostają jedynie możliwościami, których realizacji Parlament nie może

być pewien.

19 Wreszcie,

chociaż do Komisji należy zapewnienie poszanowania prerogatyw

Parlamentu, to jednak obowiązek ten nie może rozciągać się tak daleko,

by oznaczał zobowiązanie Komisji do zajęcia takiego samego stanowiska

jak Parlament i do wniesienia skargi o stwierdzenie

nieważności, którą ona sama uważałaby za bezzasadną.

20 Z

powyższych rozważań wynika, że istnienie tych wszystkich środków

prawnych nie jest wystarczające, aby zagwarantować w sposób pewny

i w każdych okolicznościach kontrolę aktu Rady lub Komisji

wydanego z naruszeniem prerogatyw Parlamentu.

21 Prerogatywy

te stanowią jeden z elementów równowagi instytucjonalnej

ustanowionej przez traktaty. Wprowadziły one system podziału kompetencji

między różne instytucje Wspólnoty, który nadaje każdej z nich

określoną funkcję w strukturze instytucjonalnej Wspólnoty

i w realizacji powierzonych jej zadań.

22 Przestrzeganie

równowagi instytucjonalnej wymaga, aby każda z instytucji

wykonywała swe kompetencje z poszanowaniem kompetencji pozostałych.

Wymaga to także, aby każde naruszenie tej zasady mogło być poddane

sankcji.

23 Trybunał,

zobowiązany na mocy traktatów do czuwania nad poszanowaniem prawa przy

dokonywaniu jego wykładni i jego stosowaniu, musi mieć również

możliwość zapewnienia zachowania równowagi instytucjonalnej,

a zatem w konsekwencji sądowej kontroli poszanowania

prerogatyw Parlamentu, jeżeli Parlament wystąpił o to do Trybunału

w drodze środka prawnego dostosowanego do celu, który zamierzał

osiągnąć.

24 Wykonując

to zadanie Trybunał nie może oczywiście zaliczyć Parlamentu do

instytucji, które mogą wnosić skargi na mocy art. 173 traktatu EWG

lub art. 146 traktatu EWEA, bez obowiązku wykazania interesu

prawnego.

25 Na

Trybunale spoczywa jednakże obowiązek zapewnienia pełnego stosowania

postanowień traktatu odnoszących się do równowagi instytucjonalnej

i takiego postępowania, aby nie mogło dojść do naruszenia

prerogatyw zarówno Parlamentu, jak i innych instytucji, przy braku

możliwości posłużenia się przez nie jedną z przewidzianych

traktatem skarg do sądu, z której mogłyby korzystać w sposób

pewny i skuteczny.

26 Brak

w traktatach postanowienia przewidującego prawo Parlamentu do

wniesienia skargi o stwierdzenie nieważności może stanowić lukę

w przepisach proceduralnych, lecz nie może ona przeważyć nad

podstawowym interesem, jakim jest utrzymanie i poszanowanie

równowagi instytucjonalnej zdefiniowanej w traktatach

ustanawiających Wspólnoty Europejskie.

27 A

zatem dopuszczalne jest wniesienie przez Parlament do Trybunału skargi

o stwierdzenie nieważności aktu Rady lub Komisji pod warunkiem, że

skarga taka ma na celu wyłącznie zapewnienie ochrony prerogatyw

Parlamentu i opiera się wyłącznie na zarzutach ich naruszenia.

Z tym zastrzeżeniem skarga o stwierdzenie nieważności

wniesiona przez Parlament podlega zasadom przewidzianym

w traktatach dla skarg o stwierdzenie nieważności wnoszonych

przez inne instytucje.

28 Wśród

prerogatyw przyznanych Parlamentowi mieści się, w przypadkach

przewidzianych w traktatach, jego udział w procesie

opracowania aktów normatywnych, w szczególności udział

w procedurze współpracy przewidzianej w traktacie EWG.

29 W

niniejszym przypadku Parlament podnosi, że podstawę zaskarżonego

rozporządzenia stanowi art. 31 traktatu EWEA, który przewiduje

jedynie konsultacje Parlamentu, podczas gdy powinno się ono opierać na

art. 100 A traktatu EWG, który wymaga przeprowadzenia

procedury współpracy z Parlamentem.

30 Parlament

wywodzi z tego, że dokonany przez Radę wybór podstawy prawnej

zaskarżonego rozporządzenia prowadzi do naruszenia prerogatyw

Parlamentu, pozbawiając go przewidzianej w procedurze współpracy

możliwości bardziej intensywnego i bardziej aktywnego udziału

w opracowaniu aktu, niż to ma miejsce w ramach procedury

konsultacji.

31 Ponieważ

Parlament powołał się na naruszenie swych prerogatyw wynikające

z wyboru podstawy prawnej zaskarżonego aktu, z powyższych

rozważań wynika, że niniejsza skarga jest dopuszczalna. Dlatego

podniesiony przez Radę zarzut niedopuszczalności nie może zostać

uwzględniony, a postępowanie należy kontynuować w celu

rozpoznania istoty sprawy.

W przedmiocie kosztów

32 Rozstrzygnięcie o kosztach nastąpi w orzeczeniu kończącym postępowanie.

Z powyższych względów

TRYBUNAŁ

orzeka, co następuje:

1) Zgłoszony przez Radę zarzut niedopuszczalności nie zostaje uwzględniony.

2) Postępowanie będzie kontynuowane celem rozpoznania istoty sprawy.

3) Rozstrzygnięcie o kosztach nastąpi w orzeczeniu kończącym postępowanie. Due

Slynn Kakouris

Schockweiler

Zuleeg

Mancini Joliet Moitinho de Almeina

Rodríguez Iglesias

Wyrok ogłoszono na posiedzeniu jawnym w Luksemburgu w dniu 22 maja 1990 r.

Sekretarz

Prezes

J.‑G. Giraud

O. Due

* Język postępowania: francuski.